Waar gaat art. 359a Sv (Vormverzuim) over?

Artikel over gevolgen van verzuimen tijdens het voorbereidend onderzoekDit artikel gaat over wat de rechtspraak kan doen als tijdens het voorbereidend onderzoek fouten of verzuimen zijn gemaakt die niet meer kunnen worden hersteld. Het voorbereidend onderzoek is de fase waarin de politie en het openbaar ministerie informatie verzamelen voordat een zaak voor de rechter komt.DoelHet doel van dit artikel is om ervoor te zorgen dat fouten in het onderzoek niet ongestraft blijven, maar ook dat het proces eerlijk blijft. De rechtspraak kan maatregelen nemen om de gevolgen van zulke fouten te beperken.VoorwaardenEr moet blijken dat er tijdens het voorbereidend onderzoek fouten zijn gemaakt die niet meer kunnen worden hersteld.De gevolgen van die fouten moeten niet duidelijk in de wet geregeld zijn.Toepassing in de praktijkAls aan deze voorwaarden is voldaan, kan de rechtbank verschillende beslissingen nemen:De straf kan worden verlaagd als het nadeel van het verzuim op die manier gecompenseerd kan worden.Bewijsmateriaal dat door het verzuim is verkregen, mag niet worden gebruikt om iemand te veroordelen.In ernstige gevallen kan het openbaar ministerie niet-ontvankelijk worden verklaard, wat betekent dat de zaak niet inhoudelijk behandeld wordt omdat het proces niet eerlijk kan verlopen.De rechtbank kijkt daarbij naar hoe belangrijk het geschonden voorschrift is, hoe ernstig het verzuim was en welk nadeel het heeft veroorzaakt. De beslissingen hierover worden altijd duidelijk uitgelegd in het vonnis.

Wetboek van Strafvordering

Eerste Boek Algemeene bepalingen

Titel I Strafvordering in het algemeen

Eerste afdeeling Inleidende bepaling

Artikel 1

Tweede afdeeling Relatieve bevoegdheid van de rechtbanken tot kennisneming van strafbare feiten

Derde afdeeling Vervolging van strafbare feiten

Vierde afdeeling Beklag over het niet vervolgen van strafbare feiten

Vijfde afdeeling Schorsing der vervolging

Zesde afdeeling Behandeling door de raadkamer

Titel II De verdachte

Titel IIa Kennisneming van processtukken

Titel IIb Kennisgeving van gerechtelijke mededelingen

Titel III De raadsman

Eerste afdeling Optreden raadsman

Tweede afdeling Bevoegdheden van de raadsman betreffende het verkeer met de verdachte en de kennisneming van processtukken

Titel IIIA Het slachtoffer

Eerste afdeling Definities

Artikel 51a

Tweede afdeling Rechten van het slachtoffer

Derde afdeling Schadevergoeding

Titel IIIC : De deskundige

Titel IV Eenige bijzondere dwangmiddelen

Eerste afdeeling Aanhouding en inverzekeringstelling

Tweede afdeeling Voorloopige hechtenis

§ 1 Bevelen tot voorloopige hechtenis

§ 2 Het hooren van den in voorloopige hechtenis gestelden verdachte

Artikel 77

§ 3 Inhoud der bevelen en hunne beteekening

§ 4 Schorsing der voorloopige hechtenis

Derde afdeeling Inbeslagneming

§ 1 Algemene bepalingen

§ 2 Inbeslagneming door opsporingsambtenaren of bijzondere personen

§ 2a Inbeslagneming op grond van artikel 94a

Artikel 103

§ 3 Inbeslagneming door den rechter-commissaris

§ 4 Teruggave en bewaring van inbeslaggenomen voorwerpen

Vierde afdeeling Handhaving der orde ter gelegenheid van ambtsverrichtingen

Artikel 124

Vijfde afdeling Maatregelen ter gelegenheid van een schouw of een doorzoeking

Artikel 125

Zevende afdeling Doorzoeking ter vastlegging van gegevens

Negende afdeling strafrechtelijk financieel onderzoek

Titel IVA Bijzondere bevoegdheden tot opsporing

Eerste afdeling Stelselmatige observatie

Artikel 126g

Tweede afdeling Infiltratie

Artikel 126h

Derde afdeling Pseudo-koop of -dienstverlening

Artikel 126i

Vierde afdeling Stelselmatige inwinning van informatie

Artikel 126j

Vijfde afdeling Bevoegdheden in een besloten plaats

Artikel 126k

Zesde afdeling Opnemen van vertrouwelijke communicatie met een technisch hulpmiddel

Artikel 126l

Zevende afdeling Onderzoek van communicatie door middel van geautomatiseerde werken

Achtste afdeling Onderzoek in een geautomatiseerd werk

Artikel 126nba

Negende afdeling Vorderen van gegevens

Titel V Bijzondere bevoegdheden tot opsporing voor het onderzoek naar het beramen of plegen van ernstige misdrijven in georganiseerd verband

Titel VA Bijstand aan opsporing door burgers

Eerste afdeling Verzoek informatie in te winnen

Artikel 126v

Tweede afdeling Burgerinfiltratie

Derde afdeling Burgerpseudo-koop of -dienstverlening

Titel VB Bijzondere bevoegdheden tot opsporing van terroristische misdrijven

Eerste afdeling Algemene bepalingen

Tweede afdeling Stelselmatige observatie, pseudo-koop of -dienstverlening, stelselmatige inwinning van informatie, bevoegdheden in een besloten plaats en infiltratie

Derde afdeling Opnemen en onderzoek communicatie

Derde afdeling A Vorderen van gegevens

Derde afdeling B Onderzoek in een geautomatiseerd werk

Artikel 126zpa

Vierde afdeling Onderzoek van voorwerpen, vervoermiddelen en kleding

Vijfde afdeling Onderzoek aan het lichaam en DNA-onderzoek

Artikel 126zsa

Titel VC Bijstand aan opsporing van terroristische misdrijven door burgers

Titel VD Algemene regels betreffende de bevoegdheden in de titels IVA tot en met VC

Eerste afdeling Voeging bij de processtukken

Artikel 126aa

Tweede afdeling Kennisgeving aan betrokkene

Artikel 126bb

Derde afdeling De bewaring en de vernietiging van processen-verbaal en andere voorwerpen, het gebruik van gegevens voor een ander doel en de ontoegankelijkmaking en vernietiging van gegevens

Vierde afdeling Technische hulpmiddelen

Artikel 126ee

Vijfde afdeling Verbod op doorlaten

Artikel 126ff

Zesde afdeling Uitstel melding onbekende kwetsbaarheden

Artikel 126ffa

Titel VE Verkennend onderzoek

Titel VF Vastleggen en bewaren van kentekengegevens

Artikel 126jj

Titel VI Beteekenis van sommige in het wetboek voorkomende uitdrukkingen

Tweede Boek Strafvordering in eersten aanleg

Titel I Het opsporingsonderzoek

Eerste afdeeling Algemeene bepalingen

Tweede afdeeling De officieren van justitie

Derde afdeling Verslaglegging door opsporingsambtenaren

Vierde afdeeling Aangiften en klachten

Vijfde afdeeling Beslissingen omtrent vervolging

Titel II De rechter-commissaris belast met de behandeling van strafzaken

Titel III Onderzoek door de rechter-commissaris

Eerste afdeling Aanleiding tot het verrichten van onderzoekshandelingen

Tweede afdeling Het verrichten van onderzoekshandelingen door de rechter-commissaris

Derde afdeeling Het verhoor van den verdachte

Vierde afdeeling Het verhoor van den getuige

Vierde Afdeling A Bedreigde getuigen

Vierde afdeling B Toezeggingen aan getuigen die tevens verdachte zijn

Vierde afdeling C Toezeggingen aan getuigen die reeds veroordeeld zijn

Artikel 226k

Vierde afdeling D Maatregelen tot bescherming van getuigen

Artikel 226l

Vierde afdeling E Afgeschermde getuigen

Vijfde afdeeling Deskundigen

Zesde afdeling Beëindiging van het onderzoek

Zevende afdeling Bevoegdheden van de raadsman

Artikel 241b

Achtste afdeling Geen beroep in cassatie voor het openbaar ministerie

Artikel 241c

Titel IV Beslissingen omtrent verdere vervolging

Slotbepalingen betreffende het voorbereidend onderzoek

Artikel 256

Titel IVa Vervolging door een strafbeschikking

Eerste afdeling De strafbeschikking

Artikel 257a

Tweede afdeling Oplegging door opsporingsambtenaren en lichamen of personen, met een publieke taak belast

Derde afdeling Waarborgen bij de oplegging

Artikel 257c

Vierde afdeling Uitreiken en toezenden van de strafbeschikking

Artikel 257d

Vijfde afdeling Het doen van verzet

Artikel 257e

Zesde afdeling De behandeling van het verzet

Artikel 257f

Zevende afdeling Openbaarheid

Artikel 257h

Titel V Aanhangig maken der zaak ter terechtzitting

Titel VI Behandeling van de zaak door de rechtbank

Eerste afdeling Onderzoek op de terechtzitting

Artikel 268
Artikel 269
Artikel 270
Artikel 271
Artikel 272
Artikel 273
Artikel 274
Artikel 275
Artikel 276
Artikel 277
Artikel 278
Artikel 279
Artikel 280
Artikel 281
Artikel 282
Artikel 282a
Artikel 282b
Artikel 283
Artikel 284
Artikel 285
Artikel 286
Artikel 287
Artikel 288
Artikel 288a
Artikel 289
Artikel 290
Artikel 291
Artikel 292
Artikel 293
Artikel 294
Artikel 295
Artikel 296
Artikel 297
Artikel 299
Artikel 300
Artikel 301
Artikel 302
Artikel 303
Artikel 309
Artikel 310
Artikel 311
Artikel 312
Artikel 313
Artikel 314
Artikel 314a
Artikel 315
Artikel 316
Artikel 317
Artikel 318
Artikel 319
Artikel 320
Artikel 322
Artikel 324
Artikel 325
Artikel 326
Artikel 327
Artikel 327a
Artikel 328
Artikel 329
Artikel 330
Artikel 331

Tweede afdeeling Onderzoek van de vordering van de benadeelde partij op de terechtzitting

Derde afdeeling Bewijs

Vierde afdeeling Beraadslaging en uitspraak

Titel VII Bijzondere bepalingen voor het rechtsgeding voor de politierechter

Titel VIII Bijzondere bepalingen voor het rechtsgeding voor de kantonrechter

Derde Boek Rechtsmiddelen

A Gewone rechtsmiddelen

Titel II Hooger beroep van uitspraken

Titel III Beroep in cassatie van uitspraken

Titel IV Hooger beroep en beroep in cassatie van beschikkingen. Bezwaarschriften

Titel V Aanwenden van gewone rechtsmiddelen

Titel VI Intrekking en afstand van gewone rechtsmiddelen

B Buitengewone rechtsmiddelen

Titel VII Cassatie "in het belang der wet"

Artikel 456

Titel VIII Herziening van arresten en vonnissen

Eerste Afdeling Herziening ten voordele van de gewezen verdachte

Tweede Afdeling Herziening ten nadele van de gewezen verdachte

Vierde Boek Eenige rechtsplegingen van bijzonderen aard

Titel I Strafvordering ter zake van strafbare feiten waarvan de Hooge Raad in eersten aanleg kennis neemt

Titel II Strafvordering in zaken betreffende jeugdige personen

Eerste afdeling Algemene bepalingen

Tweede afdeling Strafvordering in zaken betreffende personen die de leeftijd van achttien jaren nog niet hebben bereikt

Titel IIA Berechting van verdachten bij wie een psychische stoornis, psychogeriatrische aandoening of verstandelijke handicap wordt vermoed

Titel IIB Rechtsplegingen in verband met de terbeschikkingstelling en de plaatsing in een psychiatrisch ziekenhuis

Eerste afdeling Inleidende bepalingen

Titel IID Gedragsaanwijzing ter beëindiging van ernstige overlast

Artikel 509hh

Titel III Vervolging en berechting van rechterlijke ambtenaren

Titel IIIa Onderzoek naar gebruik van geweld door ambtenaren

Titel IIIb Strafvordering ter zake van ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel

Titel IV Wraking en verschoning van rechters

Titel V Geschillen over rechtsmacht

Titel VI Vervolging en berechting van rechtspersonen

Artikel 528

Titel VIa Schadevergoeding en andere bijzondere kosten

Titel VIb Strafvordering buiten het rechtsgebied van een rechtbank

Eerste afdeling Algemeen

Tweede afdeling Toepassing van enige bijzondere dwangmiddelen

Derde afdeling Verplichtingen van de schipper

Titel VII Rechterlijke bevelen tot handhaving der openbare orde

Titel VIII Bijzondere bepalingen omtrent opsporing van feiten, strafbaar gesteld bij het Wetboek van Strafrecht

Titel IX Beklag

Titel X Innovatie van verschillende onderwerpen

Eerste afdeling Prejudiciële procedure bij de Hoge Raad

Tweede afdeling Vastleggen en kennisnemen van gegevens na inbeslagneming

Derde afdeling Opnamen van beeld, geluid of beeld en geluid als onderdeel van de verslaglegging en als wettig bewijsmiddel

§ 1 Algemene bepaling

Artikel 559

§ 2 Verslaglegging door opsporingsambtenaren

Artikel 560

§ 3 Behandeling van de zaak door de rechtbank

§ 4 Behandeling van de zaak in hoger beroep door het gerechtshof

Vierde afdeling Bevoegdheden van de hulpofficier van justitie

Artikel 570

Vijfde afdeling Mediation na aanvang van het onderzoek op de terechtzitting

Zesde afdeling Toepassing

Artikel 575

Vijfde Boek Internationale en Europese strafrechtelijke samenwerking

Titel 1 Internationale rechtshulp in strafzaken

Eerste afdeling Verzoeken om internationale rechtshulp in strafzaken

Artikel 5.1.1

Tweede afdeling Verzoeken tot rechtshulp gericht aan het buitenland

Derde afdeling Verzoeken tot rechtshulp gericht aan Nederland

Vierde afdeling Feiten begaan aan boord van luchtvaartuigen

Titel 2 Internationale gemeenschappelijke onderzoeksteams

Titel 3 Overdracht en overname van strafvervolging

Eerste afdeling Overdracht van strafvervolging

§ 1 Overdracht van strafvervolging door Onze Minister van Veiligheid en Justitie

§ 2 Overdracht van strafvervolging door de officier van justitie

Artikel 5.3.5

Tweede afdeling Overname van strafvervolging

§ 1 Overname van strafvervolging door Onze Minister van Veiligheid en Justitie

§ 2 Overname van strafvervolging door de officier van justitie

Artikel 5.3.17

§ 3 Overname van strafvervolging van een internationaal gerecht

Titel 4 Europees onderzoeksbevel

Eerste afdeling Het Europees onderzoeksbevel

Artikel 5.4.1

Tweede afdeling Uitvoering van een Europees onderzoeksbevel

Derde afdeling Nadere regeling van de uitvoering van enkele onderzoeksbevoegdheden

Vierde afdeling Uitvaardiging van een Europees onderzoeksbevel

Titel 5 Europees bevriezingsbevel

Eerste afdeling Bevelen uitgevaardigd door een andere lidstaat van de Europese Unie

Tweede afdeling Bevelen uitgevaardigd door Nederland

Derde afdeling Bevriezingsbevelen op grond van Verordening 2018/1805

Titel 7 Wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging van bevelen betreffende de voorlopige hechtenis tussen de lidstaten van de Europese Unie

Eerste afdeling Algemene bepalingen

Tweede afdeling Erkenning en tenuitvoerlegging van buitenlandse toezichtbeslissingen in Nederland

Derde afdeling Erkenning en tenuitvoerlegging van Nederlandse bevelen tot schorsing van de voorlopige hechtenis in het buitenland

Titel 8 Europees beschermingsbevel

Eerste afdeling Algemene bepalingen

Tweede afdeling Europees beschermingsbevel uitgevaardigd door de bevoegde autoriteit van een andere lidstaat van de Europese Unie

Derde afdeling Europees beschermingsbevel uitgevaardigd door de bevoegde autoriteit van Nederland

Boek 6 Tenuitvoerlegging

Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen

Eerste titel Taken en bevoegdheden

Tweede titel Aanvang, schorsing, beëindiging en tenuitvoerleggingstermijn

Derde titel Toezicht op de tenuitvoerlegging

Artikel 6:1:25

Hoofdstuk 2 Vrijheidsbenemende straffen en maatregelen

Eerste titel Opneming, aanvang, onderbreking en invrijheidstelling

Tweede titel Voorwaardelijke invrijheidstelling

Derde titel Verpleging van overheidswege en terbeschikkingstelling

Vierde titel Inrichting voor stelselmatige daders

Vijfde titel Maatregel van plaatsing in een inrichting voor jeugdigen

Artikel 6:2:22

Hoofdstuk 3 Vrijheidsbeperkende straffen, maatregelen en voorwaarden

Eerste titel Taakstraffen

Tweede titel Gedragsaanwijzingen

Artikel 6:3:7

Derde titel Jeugd – taakstraf en gedragsbeïnvloedende maatregel

Vierde titel Toezicht en aanhouding

Hoofdstuk 4 Geldelijke straffen en maatregelen

Eerste titel Inning van geldboetes en schadevergoedingsmaatregelen

Tweede titel Ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel

Derde titel Bevel gijzeling

Artikel 6:4:20

Vierde titel Storting waarborgsom

Artikel 6:4:21

Vijfde titel Onderzoek naar het vermogen van de veroordeelde

Hoofdstuk 5 Bijkomende straffen

Hoofdstuk 6 Rechterlijke beslissingen inzake de tenuitvoerlegging

Eerste titel Algemeen

Tweede titel Vrijheidsbenemende straffen en maatregelen

Derde titel Vrijheidsbeperkende straffen, maatregelen en voorwaarden

Vierde titel Geldelijke straffen en maatregelen

Vijfde titel Jeugd

Hoofdstuk 7 Gratie

Artikel 359a (Vormverzuim)

Actueel

De rechtbank kan, indien blijkt dat bij het voorbereidend onderzoek vormen zijn verzuimd die niet meer kunnen worden hersteld en de rechtsgevolgen hiervan niet uit de wet blijken, bepalen dat:
1. de hoogte van de straf in verhouding tot de ernst van het verzuim, zal worden verlaagd, indien het door het verzuim veroorzaakte nadeel langs deze weg kan worden gecompenseerd;
2. de resultaten van het onderzoek die door het verzuim zijn verkregen, niet mogen bijdragen aan het bewijs van het telastegelegde feit;
3. het openbaar ministerie niet ontvankelijk is, indien door het verzuim geen sprake kan zijn van een behandeling van de zaak die aan de beginselen van een behoorlijke procesorde voldoet.
Bij de toepassing van het eerste lid, houdt de rechtbank rekening met het belang dat het geschonden voorschrift dient, de ernst van het verzuim en het nadeel dat daardoor wordt veroorzaakt.
Het vonnis bevat de beslissingen vermeld in het eerste lid. Deze zijn met redenen omkleed.

Uitleg

Artikel over gevolgen van verzuimen tijdens het voorbereidend onderzoek

Dit artikel gaat over wat de rechtspraak kan doen als tijdens het voorbereidend onderzoek fouten of verzuimen zijn gemaakt die niet meer kunnen worden hersteld. Het voorbereidend onderzoek is de fase waarin de politie en het openbaar ministerie informatie verzamelen voordat een zaak voor de rechter komt.

Doel

Het doel van dit artikel is om ervoor te zorgen dat fouten in het onderzoek niet ongestraft blijven, maar ook dat het proces eerlijk blijft. De rechtspraak kan maatregelen nemen om de gevolgen van zulke fouten te beperken.

Voorwaarden

Er moet blijken dat er tijdens het voorbereidend onderzoek fouten zijn gemaakt die niet meer kunnen worden hersteld.
De gevolgen van die fouten moeten niet duidelijk in de wet geregeld zijn.

Toepassing in de praktijk

Als aan deze voorwaarden is voldaan, kan de rechtbank verschillende beslissingen nemen:

De straf kan worden verlaagd als het nadeel van het verzuim op die manier gecompenseerd kan worden.
Bewijsmateriaal dat door het verzuim is verkregen, mag niet worden gebruikt om iemand te veroordelen.
In ernstige gevallen kan het openbaar ministerie niet-ontvankelijk worden verklaard, wat betekent dat de zaak niet inhoudelijk behandeld wordt omdat het proces niet eerlijk kan verlopen.

De rechtbank kijkt daarbij naar hoe belangrijk het geschonden voorschrift is, hoe ernstig het verzuim was en welk nadeel het heeft veroorzaakt. De beslissingen hierover worden altijd duidelijk uitgelegd in het vonnis.

De uitleg is een samengevatte en vereenvoudigde tekst. Die kan fouten bevatten. Je kan via de functies in de social-sectie reageren als dit niet goed of volledig is. Dan passen we dat aan.

90 verwijzing(en)

ECLI:NL:HR:2017:968

Hoge Raad | 30-05-2017 | 22-03-2025